Το επάγγελμα του δημοσιογράφου

Εργασία: 2^ο Γυμνάσιο Φιλιππιάδας

Ορισμός: Ο δημοσιογράφος ενημερώνει την κοινή γνώμη με ειδήσεις, πληροφορίες, σχόλια και ανταποκρίσεις για όσα συμβαίνουν στη χώρα του ή στη διεθνή κοινότητα.

Περιγραφή: Ο δημοσιογράφος αρχικά εντοπίζει το θέμα που θέλει να παρουσιάσει. Στη συνέχεια ερευνά το θέμα του πολύπλευρα, προκειμένου να συλλέξει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες: παίρνει συνεντεύξεις τις οποίες μαγνητοφωνεί ή βιντεοσκοπεί, απευθύνεται σε διάφορες πηγές για να εξακριβώσει λεπτομέρειες και να διασταυρώσει τις πληροφορίες που συγκεντρώνει, συνδυάζει τα στοιχεία που έχει στην διάθεσή του προκειμένου να παρουσιάσει το θέμα και το αποτέλεσμα της έρευνάς του στο κοινό.

Αν η παρουσίαση αυτή έχει τη μορφή άρθρου σε έντυπα μέσα, αναλαμβάνει να συντάξει το κείμενο και να κάνει όλες τις απαραίτητες διορθώσεις που χρειάζονται για τη δημοσίευσή του. Αν έχει την μορφή τηλεοπτικής ή ραδιοφωνικής εκπομπής, χρειάζεται να έρθει σε επαφή με τους προσκεκλημένους στην εκπομπή του, να συλλέξει και να επεξεργαστεί το υλικό της συζήτησης, να αναλάβει τον συντονισμό της συζήτησης, να συνεργαστεί με τον τεχνικό για το μοντάζ της τηλεοπτικής εκπομπής, καθώς και με τον σκηνοθέτη και όλους τους τεχνικούς που εμπλέκονται στο γύρισμα μιας εκπομπής.

Ανάλογα με τη θεματολογία στην οποία έχει εξειδικευθεί και το είδος του συγκεκριμένου τομέα στον οποίον απασχολείται, ο δημοσιογράφος μπορεί να είναι ανταποκριτής στο εξωτερικό, αρθρογράφος, οικονομικός αναλυτής, πολιτικός συντάκτης, αθλητικογράφος, ειδικευμένος σε διάφορα κοινωνικά και άλλα θέματα, παρουσιαστής προγραμμάτων, εκφωνητής ειδήσεων, ελεύθερος ανταποκριτής ή συνεργάτης, αστυνομικός ή πολεμικός ανταποκριτής.

Επαγγελματικά Καθήκοντα: Το αντικείμενο της εργασίας του δημοσιογράφου αφορά ολόκληρη την παραγωγή της είδησης από την πηγή μέχρι και τη μετάδοση. Σε οποιοδήποτε μέσο και αν εργάζεται ο δημοσιογράφος ανατρέχει στις πηγές της είδησης, τις επεξεργάζεται, συντάσσει την είδηση και κατόπιν την μεταδίδει. Κάθε δημοσιογράφος μπορεί να ασχολείται με έναν ή με περισσότερους από τους παραπάνω τομείς.

Εκπαίδευση: Οι σπουδές δημοσιογραφίας παρέχονται στα αντίστοιχα Τμήματα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης των Πανεπιστημίων και των Τ.Ε.Ι., ή ακόμη των δημοσίων ή ιδιωτικών Ι.Ε.Κ. Επίσης, ο δημοσιογράφος μπορεί να έχει τελειώσει κάποια από τις σχολές δημοσιογραφίας των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών ή των κέντρων ελευθέρων σπουδών.

Περιγραφή Γενικών Γνώσεων και Δεξιοτήτων: Το επάγγελμα του δημοσιογράφου στηρίζεται στην προσωπική καλλιέργεια και γνώση καθώς και στην σωστή χρήση του λόγου. Ο ασκών το επάγγελμα πρέπει να ενημερώνεται συνεχώς, να διαθέτει κρίση και να μπορεί να αναλύει καταστάσεις ανεξάρτητα από τη φύση της συγκεκριμένης απασχόλησής του.

Περιγραφή Βασικών Επαγγελματικών Γνώσεων και Δεξιοτήτων: Ο δημοσιογράφος είναι στην ουσία ο μεσάζοντας ανάμεσα στο γεγονός και τον πολίτη. Οι δεξιότητες του πρέπει να καλύπτουν την ικανότητα ανακάλυψης του γεγονότος, ανάλυσής του και μετάδοσής του. Η έμφυτη περιέργεια, η αντίληψη, η οξυδέρκεια και η ικανότητα άμεσης κρίσης και ανάλυσης είναι απαραίτητα στοιχεία. Ο δημοσιογράφος θα πρέπει επίσης να μπορεί να χειρίζεται με διπλωματία δύσκολες καταστάσεις, να είναι έτοιμος να μετακινηθεί ανά πάσα στιγμή και να εργαστεί κάτω από δύσκολες συνθήκες και με ακανόνιστα ωράρια. Θα πρέπει να είναι κάτοχος ειδικών γνώσεων στο συγκεκριμένο αντικείμενο της εργασίας του για το οποίο πρέπει να έχει και ιστορικές γνώσεις και το οποίο πρέπει να παρακολουθεί συνεχώς. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζει τον τρόπο με τον οποίο θα εναρμονίζει τη γραφή του τόσο με το εκδοτικό προφίλ της επιχείρησης για την οποία εργάζεται αλλά και με το οικονομικοκοινωνικό προφίλ του κοινού του. Τέλος ο δημοσιογράφος πρέπει να είναι αποφασισμένος όχι μόνο να ασκήσει ένα επάγγελμα αλλά να το ενσωματώσει ως τρόπο ζωής.

Περιγραφή Ειδικών Επαγγελματικών Προσόντων: Ο δημοσιογράφος χρειάζεται ειδικές γνώσεις ανάλογα με τον συγκεκριμένο τομέα στον οποίο εργάζεται. Ο συντάκτης διεθνών θεμάτων απαιτείται να γνωρίζει καλά πάνω από δύο ξένες γλώσσες. Ο συντάκτης επιστημονικών θεμάτων απαιτείται να έχει καλό θεωρητικό γνωστικό υπόβαθρο στις επιστήμες. Ειδικότερα για τα οπτικοακουστικά μέσα, ο συντάκτης- ρεπόρτερ - παρουσιαστής θα πρέπει να διαθέτει μια σειρά προσόντων από τα οποία το σημαντικότερο είναι η σωστή άρθρωση.

Σπουδαιότητα: Η δουλειά του δημοσιογράφου χρειάζεται εγρήγορση, κριτική σκέψη, επιθυμία για αναζήτηση, ευελιξία, γνώσεις και πνευματική καλλιέργεια, ετοιμότητα, ανεξαρτησία, τόλμη, ικανότητα για ανάληψη πρωτοβουλιών, αμεροληψία, ευσυνειδησία κι εργατικότητα. Ο πρωταρχικός του σκοπός είναι η αποκάλυψη της αλήθειας και η αντικειμενικότητα στην ενημέρωση. Ο δημοσιογράφος προσπαθεί να μην επηρεάζεται από τις δικές του εμπάθειες, στάσεις, συμφέροντα κι αντιλήψεις και να μην εμπλέκεται σε προσωπικές αντιπαραθέσεις. Ένας δημοσιογράφος πρέπει ακόμη, να έχει επιμονή, ευγένεια, περιέργεια, υπευθυνότητα, σωματική και ψυχολογική αντοχή.

Στα προσόντα ενός καλού δημοσιογράφου περιλαμβάνονται και η σωστή χρήση της μητρικής γλώσσας και του προφορικού ή γραπτού λόγου, η ικανότητα επικοινωνίας σε άλλες γλώσσες, η γερή μνήμη, η παραγωγή ιδεών, η συνδυαστική ικανότητα γεγονότων-καταστάσεων, η ευχέρεια στην επικοινωνία, οι καλές δημόσιες σχέσεις, καθώς επίσης και η ικανότητα διεκπεραίωσης εργασιών γραφείου. Οι γνώσεις χειρισμού Η/Υ και ξένων γλωσσών θεωρούνται απαραίτητες για τους επαγγελματίες του χώρου.

Μέλλον: Στο χώρο της δημοσιογραφίας υπάρχει μεγάλη προσφορά στελεχών από πολλούς χώρους και με διάφορα εκπαιδευτικά προσόντα, ενώ οι θέσεις εργασίας δεν αναπτύσσονται με τους ίδιους ρυθμούς. Σήμερα, υπάρχουν πολλοί φορείς που προσφέρουν ενημέρωση, πληροφόρηση και ψυχαγωγία του κοινού: δημοσιογραφικοί οργανισμοί και οι θυγατρικές τους επιχειρήσεις, ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί, σύλλογοι, ομοσπονδίες, εκδοτικοί οίκοι, νέα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης κι επικοινωνίας κτλ. Ένας νέος στο επάγγελμα και αποφασισμένος να ασκήσει τη δημοσιογραφία, μπορεί να αναζητήσει εργασία σε αυτούς τους χώρους και ανάλογα με τις φιλοδοξίες του, την εργατικότητά του και τον δυναμισμό του, να προχωρήσει και να εξελιχθεί σταδιακά στον κλάδο.

Οι αποδοχές του δημοσιογράφου διαφέρουν. Οι αναγνωρισμένοι και καταξιωμένοι δημοσιογράφοι διεκδικούν και απολαμβάνουν αμοιβές, οι οποίες μπορεί να φθάσουν και σε υψηλότατα επίπεδα, κάτι που οφείλεται στον έντονο ανταγωνισμό που υπάρχει σήμερα -κυρίως ανάμεσα στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα.

Περιβάλλον ενασχόλησης: Ο δημοσιογράφος μπορεί να εργαστεί στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο, σε εθνικούς και ιδιωτικούς ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς, καθώς επίσης και σε γραφεία τύπου και δημοσίων σχέσεων δημοσίου και ιδιωτικού φορέα. Ως εξωτερικός συνεργάτης μπορεί να αρθρογραφεί σε περιοδικά και εφημερίδες, να συνεργάζεται με δημοσιογραφικούς οργανισμούς ή να αναλαμβάνει ρεπορτάζ για διάφορα έντυπα και ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς.

Ο δημοσιογράφος μπορεί να στελεχώσει:

• Εφημερίδες, περιοδικά και γενικότερα πάσης φύσης έντυπο γενικού αλλά και ειδικού ενδιαφέροντος, όπως έντυπα κλαδικά, συλλόγων ή εταιριών κτλ. Τα έντυπα μπορούν να είναι εθνικής ή τοπικής κυκλοφορίας
• Ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς τοπικής ή εθνικής εμβέλειας
• Ηλεκτρονικά μέσα που εκδίδονται μέσω Ιντερνετ και περιέχουν κείμενο, ήχο ή εικόνα.
• Γραφεία Τύπου υπηρεσιών, εταιριών, συλλόγων κτλ

Επαγγελματικές συνθήκες: Η δουλειά του δημοσιογράφου θεωρείται αρκετά δύσκολη και πολύπλοκη. Το ωράριο ποικίλλει ανάλογα με τον τομέα στον οποίον απασχολείται και τη θέση που κατέχει σ' αυτόν. Οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί και οι μεγάλοι δημοσιογραφικοί οργανισμοί, λειτουργούν με βάρδιες εργασίας που καλύπτουν τις ανάγκες για ενημέρωση σε όλη τη διάρκεια του 24ώρου. Ο δημοσιογράφος εργάζεται στην κανονική του βάρδια, αλλά βρίσκεται και σε συνεχή ετοιμότητα όταν προκύπτουν έκτακτα περιστατικά και η ανάγκη για ενημέρωση είναι άμεση. Συνήθως, οι ώρες εργασίας είναι πολλές, άστατες και υπάρχει αρκετή πίεση στη διεκπεραίωση των καθηκόντων του. Όλα αυτά συνιστούν μία εργασία με άγχος και ένταση, που συγχρόνως είναι συναρπαστική, καθώς αποφέρει μεγάλη εσωτερική ικανοποίηση. Οι προκλήσεις της επικαιρότητας και η ποικιλία θεμάτων δίνουν στους επαγγελματίες του χώρου την ευκαιρία να ασχοληθούν με σημαντικά κι ενδιαφέροντα θέματα.

Το περιβάλλον εργασίας του δημοσιογράφου εξαρτάται από τον ειδικότερο τομέα απασχόλησής του. Τα ταξίδια και οι μετακινήσεις μπορεί να είναι μέσα στις καθημερινές δραστηριότητές του, ανάλογα με την εξειδίκευσή του. Έτσι, ο δημοσιογράφος μπορεί να εργάζεται σε εσωτερικούς χώρους (γραφεία, αίθουσες τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών μεταδόσεων) αλλά και σε εξωτερικούς χώρους, πολλές φορές κάτω από δύσκολες ή και ιδιαίτερα επικίνδυνες για τη σωματική του ακεραιότητα συνθήκες (για παράδειγμα, κατά την κάλυψη αστυνομικών ή πολεμικών γεγονότων, φυσικών καταστροφών, τρομοκρατικών ενεργειών, κλπ.).

Επαγγελματικές οργανώσεις: Υπάρχουν αρκετοί συλλογικοί φορείς που εκπροσωπούν το επάγγελμα όπως, για παράδειγμα η ΕΣΗΕΑ (Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών) και η ΠΟΕΣΥ (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ένωσης Συντακτών) και άλλες.

Γενικά σχόλια: Ο δημοσιογράφος χρειάζεται να χειρίζεται σωστά το λόγο, να είναι δραστήριος, ετοιμόλογος, ευέλικτος, μαχητικός και τολμηρός. Ακόμη, είναι απαραίτητο να διαθέτει το χάρισμα της επικοινωνίας, της διορατικότητας και της ευαισθησίας σε θέματα κοινωνικού προβληματισμού και να έχει μια γενικά δυναμική προσωπικότητα.

Η καλύτερη και εγκυρότερη πληροφόρηση που οφείλει να παρέχει ο δημοσιογράφος στο κοινό, απαιτεί τη συνεχή και πολύπλευρη ενημέρωση του ίδιου για τα διάφορα θέματα που συμβαίνουν στον κόσμο γύρω του και που ενδιαφέρουν το κοινωνικό σύνολο.